Zakopane, wrzesień 2026

Dear Lucy,

Chodzenie po górach wymaga od człowieka przede wszystkim wspięcia się na wyżyny swoich własnych możliwości. Potrzeba siły i odporności, zarówno ciała jak i umysłu, zachowania kontroli, dużej odwagi i pokory. Tej ostatniej można nauczyć się właśnie w górach, choć bez tej lekcji nie powinniśmy nawet ruszać ku szczytom.

Góry uczą pokory. Odnoszę jednak wrażenie, że są ludzie, którzy nigdy nie wezmą sobie tych słów do serca. Dla innych ta lekcja trwać będzie krótko, a zakończyć się może tragicznie i boleśnie – nie tylko dla nich samych. Pozostali tworzą grupę takich górołazów, którzy we wspomniane góry wkraczają jak do świątyni. Z należytym szacunkiem chylą głowy przed ich wyższością, ostatecznie oddając swój los w ich opiekę.

„Czasem trzeba zrobić krok w tył, żeby pójść na przód.
Pod warunkiem, że ma się dość pokory, by to uznać.”

„Osiem gór”, Paolo Cognetti

Pokora to dla wielu cecha równoznaczna z uległością wobec czegoś lub kogoś. Natomiast czy rzeczywiście wyrazem słabości jest uznawanie swoich ograniczeń? Moją definicją pokory jest życie w prawdzie – głównie przed samym sobą – kiedy znamy swoje silne i słabe strony, zalety i wady, tę wartość, której nie musimy nikomu udowadniać. Życie i tak nas zweryfikuje – tak jak robią to góry.

„Forst dlatego kochał góry.
Kazały zostawić wszystko inne, skupić się wyłącznie na nich.
Nie znosiły podzielności uwagi, sprawiały, że człowiek nie miał żadnych lęków.
Żadnych poza tym, że musisz chwycić dobry kamień, postawić stopę we właściwym miejscu, bo inaczej runiesz w przepaść.”

„Berdo”, Remigiusz Mróz

Akurat w moim przypadku pokora pojawiła się wraz z lękiem i to wtedy, gdy pierwszy raz wyszłam w góry sama. Idąc Doliną Strążyską, dotarłam na Polanę, z której skierowałam się na Czerwoną Przełęcz – stamtąd krótkim czarnym szlakiem na Sarnią Skałę, mającą nieco ponad 1300 m n.p.m. Lekko się obawiając, wybrałam trasę, którą znałam już dość dobrze z wcześniejszych wędrówek z rodzicami. To dodało mi pewności siebie i dokładnie to również mnie zgubiło.

Przed samym szczytem kamienie układają się tam raczej nieregularnie, a wdrapanie się po nich czasem wymaga podtrzymania rękoma. „Musisz chwycić dobry kamień, postawić stopę we właściwym miejscu […]”, bo może Ci się ześlizgnąć stopa – tak jak mi. Nie stałam stabilnie, nie chwyciłam mocno za wystający kamień, ale na moje szczęście za kostkę złapał mnie mężczyzna stojący poniżej. Postawił moją nogę z powrotem na półce skalnej, uśmiechnął się i powiedział: „To teraz możemy iść dalej”. Po wejściu na szczyt zamieniliśmy parę słów, razem z partnerką poprosili o zrobienie im zdjęcia, po czym odwdzięczyli mi się tym samym. Chwilę później pożegnali się i zeszli, a ja dalej patrzyłam na rozpościerający się przede mną widok. Dziękowałam w duchu za to, że wyszłam z tego bez szwanku. Prawdopodobnie nie stałoby mi się nic groźnego, najwyżej mogłabym się poobijać lub poobcierać na skalnej ściance. Jednak, stojąc tam na szczycie, miałam w głowie różne scenariusze, a serce biło mi jak szalone. Widok górującego przede mną Giewontu, dodawał tej chwili jeszcze więcej powagi. Zawsze patrząc z Sarniej na Śpiącego Rycerza, mam wrażenie, że jest bardzo blisko, tak jakby na wyciągnięcie ręki, co sprawia, że wygląda jak prawdziwy skalny gigant. To właśnie Giewont, jak sędziwy góral, pogroził mi wówczas palcem ku przestrodze.

Czy w górach jest miejsce na strach?

Od tamtej pory czuję w Tatrach lęk. Nie taki, który Cię paraliżuje i każe brać nogi za pas. Mój jest wyrazem szacunku do ogromu gór. Zamiast przed tym uciekać, to wręcz przeciwnie, ja wracam tam coraz częściej, uznając nie tylko ich dosłowną wyższość, ale i tę metaforyczną. Odnajduję przy tym też część swojej osobowości, której nie znałam lub nie chciałam znać. Za każdym razem, będąc w górach, czuję, że powinnam się przed nimi ukorzyć, by chronić to, co mogłyby mi zabrać. Taką mają moc.

Tak wiele się słyszy ostatnio o wypadkach, w tym często śmiertelnych, które wynikają z tzw. ludzkiej głupoty, która przecież jest niczym innym jak pychą i lekkomyślnością, czasami zwyczajnym błędem. Finalnie, bez względu na przyczynę, dzieje się tragedia, obok której ciężko jest przejść obojętnie. Maszerując szlakiem, łatwo jest usłyszeć warkot Sokoła – śmigłowca TOPR, a dostrzeżenie go ponad głową, kiedy jest w akcji, stało się niemal stałym punktem każdej wyprawy. Nie da się go nie usłyszeć, nie zobaczyć i nie pomyśleć, choćby przez sekundę, o tym czemu pojawił się akurat nad górami. One przestrzegają przed niebezpieczeństwami, które kryją, a zespół TOPR zdaje się być echem ich nawoływania. Dlaczego w takim razie wciąż pozostajemy głusi i ślepi na wszelkie komunikaty i ostrzeżenia?

Wejście to dopiero połowa drogi

Sukcesem oraz ogromnym szczęściem jest wyjść w góry i bezpiecznie z nich zejść. Dlatego za zdobyte przeze mnie szczyty uznaję te, na które nie tylko weszłam, ale także o własnych siłach zeszłam. Oczywiście jest w tym trochę mojej ambicji, bo góry niezmiennie pokazują mi jak sprawna jestem, ile mam w sobie siły, determinacji, ale również zdrowego rozsądku – pokory. Bo prawdą jest, że doświadczenia nie mierzy się ilością zdobytych szczytów, lecz zawróconych tras.

Tego nauczyłam się próbując zdobyć Kasprowy Wierch. Nie mieści on się na liście tatrzańskich dwutysięczników, choć niewiele mu do tego brakuje. Mimo to, nie nazwałabym go łatwym celem – szczególnie w mojej historii.

Doprowadzą nas na jego szczyt różne trasy, a ta poprowadzona zielonym szlakiem, z Kuźnic przez Myślenickie Turnie, była dla mnie nie lada wyzwaniem. Głównie wynikało to z faktu, że była to już moja trzecia próba zdobycia Kasprowego, więc tę drogę musiała pokonać też moja głowa, a nie tylko nogi. Wcześniejsze dwa wejścia zakończyły się zjazdem kolejką linową. Przejażdżka, za którą ludzie płacą niemałe pieniądze, mi od paru lat kojarzyła się z wciąż niezdobytym szczytem. Jednak są sytuacje, kiedy koszt przejażdżki nie ma znaczenia, a jeśli dalej myślisz inaczej to spójrz następnym razem na otaczającą Cię panoramę Tatr Wysokich. Świnica, Kościelec i ciągnący się odcinek Orlej Perci (najtrudniejszy szlak turystyczny po polskiej stronie Tatr) – wszystkie szczyty po kolei kiwają palcami jak niegdyś do mnie Giewont. Tutaj pojawia się (albo powinna!) pokora. Bilet na kolejkę być może swoje kosztuje, ale życie i zdrowie Twoje lub Twojego towarzysza, kiedy brakuje sił albo załamuje się pogoda – ile to jest warte? Odpowiedź: bezcenne.

W tym roku wreszcie udało mi się zdobyć Kasprowy, wchodząc wspomnianym zielonym szlakiem, a schodząc przez Przełęcz Liliowe do schroniska Murowaniec na pyszną szarlotkę w nagrodę. Patrząc na głównego bohatera tej całej wyprawy, czułam ogromną dumę, ale ku mojemu zdziwieniu nie z samego zdobycia wymarzonego szczytu, a z całego doświadczenia, które nazbierałam na przestrzeni tych czterech lat odkąd pierwszy raz obrałam kierunek na Kasprowy.

I tak oto nieustannie przenoszę tę naukę z górskich szlaków do swojej codzienności. Wszyscy mamy przecież swoje cele, marzenia, pragnienia. Życiowe szczyty wysokie jak Mount Everest lub niższe jak Sarnia Skała. Trasy trudniejsze lub łatwiejsze do przejścia (a do tego czasem z dużą ekspozycją). Nieraz rzucamy się na głęboką wodę – ryzykujemy – i właśnie to jest odpowiednim rozwiązaniem. Trzeba przełamać lęk i skoczyć z 5-metrowej drewnianej skoczni do zimnego jeziora, mimo drżenia rąk i walącego serca. Innym razem należy uznać ten lęk, który jest wyrazem troski o siebie, o bliskich, o coś co dla nas ważne. Przemyśleć następny krok – gdzie postawić stopę lub którego kamienia się złapać – bo to, co jest naprawdę ważne czasem wymaga pokory a nie odwagi.

Pozdrowienia z Tatr!

P.S. Szkoda, że kupując bilet wejścia na teren TPN nie dostaje się w pakiecie odrobiny pokory. No cóż, mimo to, kupujcie wejściówki – część zysku z Waszego biletu idzie na TOPR, który ma naprawdę ręce pełne roboty.